مینای دندان ؛ سپر محافظ دندان های شما
مینای دندان ، سختترین بافت بدن و روکش بیرونی تاج دندان است. این لایه معدنی، عمدتاً از جنس کلسیم است و نقش محافظتی بسیار مهمی در برابر پوسیدگی و عوامل آسیبرسان دارد. ضخامت مینا در نقاط مختلف دندان متفاوت است و تا سه میلیمتر نیز میرسد. مینا همراه با عاج، ساروجه و پالپ، چهار بافت اصلی تشکیلدهنده دندان را تشکیل میدهند. علاوه بر انسان، مینا در دندانهای برخی جانوران مانند کوسهها نیز یافت میشود. ساختار اصلی مینا از مواد معدنی (۹۶ درصد) و مقدار کمی آب و مواد آلی تشکیل شده است
با اینکه این لایه بیرونی، مانند سپر محکمی، دندانها را در برابر باکتریها، اسیدها و ضربهها محافظت میکند. برخلاف بسیاری از بافتهای بدن میـنای دندان پس از آسیب دیدن ترمیم نمیشود زیرا مینای دندان از مواد معدنی است و سلول زندهای ندارد. بعضی از عادت و بعضی بیماری ها میتوانند به تدریج مینای دندان را نازک کرده حساسیت دندان را بیشتر کنند و آن را آسیبپذیر کنند.
1. چرا مینای دندان اینقدر مهم است؟
1.1. مینای دندان از پوسیدگی جلوگیری میکند
این لایه سخت با ایجاد یک سپر مستحکم، از نفوذ باکتریها و اسیدهای مخرب به درون دندان جلوگیری کرده و در نتیجه از پوسیدگی آن محافظت میکند.
1.2. میـنای دندان حساسیت دندان را کاهش میدهد
آسیب به مینـای دندان، لایه محافظ دندان، عاج حساس زیرین را در معرض مستقیم عوامل خارجی مانند سرما، گرما، شیرینی و اسید قرار میدهد. این تماس مستقیم باعث ایجاد حساسیت دندان میشود.
1.3. ظاهر دندانها را زیبا میکند
میـنای دندان باعث میشود دندان های ما سفید و براق باشند. این لایه سخت مانند یک محافظ عمل میکند و از دندانها در برابر لکه ها و تغییر رنگ مراقبت میکند.
1.4. مینای دندان از دندان ها در برابر سایش محافظت میکند
این لایه سخت و زیبا، دندان ها را محکم میکند و از آنها در برابر آسیب های ناشی از سایش و شکستگی محافظت میکند.
2. آیا مینای دنـدان آسیب دیده دوباره رشد میکند؟
متاسفانه، برخلاف بسیاری از بافتهای بدن، مـینای دندان که سختترین ماده طبیعی است نمیتواند خود را ترمیم کند. دلیل این امر نبود سلول های زنده در ساختار آن است, بنابراین هر آسیبی به مینای دندان دائمی است. با این حال، شما میتوانید با استفاده از خمیردندانهای حاوی فلوراید، مصرف غذاهای غنی از کلسیم و مراجعه منظم به دندانپزشک از پیشرفت آسیب جلوگیری کنید.
فلوراید مینای دندان را تقویت میکند ولی نمیتواند مینـای از دست رفته را بازگرداند. اگر آسیب به مینای دندان شدید باشد، دندانپزشک برای محافظت از دندان، روشهایی مانند باندینگ، روکش یا پرکردن را پیشنهاد میدهد.
3. چه عواملی باعث آسیب به مینـای دندان میشوند؟
3.1. مصرف بیش از حد مواد قندی و اسیدی
قندها و اسیدهای موجود در غذاها و نوشیدنیهای فراوری شده، باکتریهای دهان را تغذیه کرده و باعث تولید اسیدهایی میشوند که مینای دندان را حل میکنند.
3.2. مسواک زدن شدید
استفاده از مسواکهای سفت و مسواک زدن با فشار زیاد، مینای دندان را ساییده و آن را نازک تر میکند.
3.3. دندان قروچه
دندان قروچه یا دندان سابی، یک عادت رایج است که باعث سایش شدید مینای دندان میشود.
3.4. خشکی دهان
کاهش بزاق دهان، باعث کاهش توانایی دهان در شستشوی باکتریها و اسیدها میشود و در نتیجه، خطر پوسیدگی دندان افزایش مییابد.
3.5. بیماریها
برخی از بیماری ها مانند بی اشتهایی عصبی، رفلاکس اسید معده و تهوع و برخی بیماریهای ژنتیکی میتوانند بر سلامت مینای دندان تأثیر بگذارند.
3.6. داروها
برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، داروهای فشار خون و داروهای ادرار آور میتوانند باعث خشکی دهان و در نتیجه، آسیب به مینای دندان شوند.
4. علائم فرسایش مینـای دندان
فرسایش مینای دندان یک مشکل رایج است که در صورت عدم درمان به موقع میتواند عواقب جدی برای دندانها و سلامت دهان و دندان داشته باشد. اگر متوجه هر یک از علائم زیر شدید، بهتر است در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه کنید.
حساسیت دندان: یکی از اولین و بارزترین علائم فرسایش مینای دندان، افزایش حساسیت دندان ها به سرما، گرما، شیرینی و اسید است.
تغییر رنگ دندان ها: مینای دندان سالم، درخشندگی طبیعی دارد. با فرسایش مینا، رنگ دندانها تیره تر شده و ظاهر زرد یا قهوه ای پیدا میکند.
زبر شدن سطح دندانها: با از بین رفتن مینای دندان، سطح دندانها زبر و ناهموار میشود.
گودی در سطح دندانها: در مراحل پیشرفته فرسایش، گودی هایی در سطح دندانها ایجاد میشود.
شکستگی لبه دندانها: مینای دندان آسیب دیده شکننده تر میشود و ممکن است لبه دندان ها شکسته شود.
بدبویی دهان: باکتری ها میتوانند در نواحی آسیب دیده مینای دندان تجمع کنند و باعث بدبویی دهان شوند.
5. چگونه از مینـای دندان خود محافظت کنیم؟
5.1. مسواک بزنید
هر روز صبح و شب به مدت دو دقیقه، با مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید، دندانهایتان را مسواک بزنید.
5.2. نخ دندان بکشید
روزانه یک بار از نخ دندان استفاده کنید تا فضای بین دندان ها را تمیز کنید و پلاکها را از بین ببرید.
5.3. از مصرف مواد قندی و اسیدی پرهیز کنید
نوشابه، آبنبات، آبمیوه های صنعتی و غذاهای اسیدی را کمتر مصرف کنید.
5.4. به طور مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید
برای معاینه و تمیزکاری دندانها، هر چند ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کنید.
5.5. از دهانشویه حاوی فلوراید استفاده کنید
پس از هر بار مسواک زدن با استفاده از دهانشویه حاوی فلوراید یک لایه محافظ روی مینای دندان خود ایجاد کنید.
5.6. آدامس بدون شکر بجوید
بعد از غذا، آدامس بدون شکر بجوید تا تولید بزاق افزایش یابد و اسیدها خنثی شوند.
5.7. رژیم غذایی سالم داشته باشید
غذاهایی مانند شیر، ماست، پنیر، سبزیجات سبز برگ دار و ماهی را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
5.8. سیگار نکشید
مصرف دخانیات به مینای دندان آسیب می زند و خطر بیماری های لثه را افزایش میدهد. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار به روشهای مختلفی به مینای دندان و بافت های اطراف آن آسیب میرسانند.
6. نقش فلوراید در سلامت میـنای دندان
فلوراید، قهرمان پنهان دندانهای ماست. این ماده معدنی جادویی با تقویت میـنای دندان، سدی محکم در برابر پوسیدگی دندان ایجاد میکند. وقتی باکتری ها به دندان ها حمله میکنند و اسید تولید میکنند، فلوراید وارد عمل میشود و با ترمیم مینای آسیب دیده دندان ها را محکم تر میکند.
علاوه بر این، فلوراید از رشد باکتریها جلوگیری کرده و مانع از ایجاد حفرههای جدید میشود. پس اگر میخواهید لبخندتان همیشه بدرخشد، فلوراید را فراموش نکنید! با استفاده از خمیر دندانهای فلوراید هدار و مراجعه منظم به دندانپزشک، میتوانید از دندانهایتان به بهترین شکل محافظت کنید.
7. منابع فلوراید
فلوراید، عمدتاً از دو منبع اصلی تامین میشود. اولین و مهم ترین منبع، آب آشامیدنی است. بسیاری از مناطق، به طور مصنوعی فلوراید را به آب آشامیدنی اضافه میکنند تا از پوسیدگی دندان جلوگیری کنند. دومین منبع عمده فلوراید، محصولات مراقبت از دهان مانند خمیردندانها و دهان شویه ها هستند. این محصولات حاوی غلظت های مشخصی از فلوراید هستند که با مسواک زدن و دهان شویه، به طور مستقیم با دندان ها تماس پیدا میکنند و به تقویت مینای دندان کمک میکنند.
علاوه بر این، برخی مواد غذایی مانند چای، ماهی و برخی از سبزیجات نیز حاوی مقادیر کمی فلوراید هستند، اما این مقدار برای تامین نیاز روزانه بدن کافی نیست.
نکته مهم: مصرف بیش از حد فلوراید میتواند عوارضی مانند لکه دار شدن دندان ها را به همراه داشته باشد، بنابراین بهتر است همیشه با دندانپزشک خود مشورت کنید تا میزان مناسب فلوراید را برای خود و خانواده تان تعیین کنید.
